Diş Hekimi Can Sağlat · Bitez, Bodrum
Çocuk Diş Hekimliği
Bodrum Bitez’deki muayenehanemizde çocuk hastaları da muayene ediyor ve tedavi ediyoruz. Çocuklarda en önemli şey zamandır: tanışmaya, sorulara ve alışmaya yer kalmalı. Her randevuya bir saat ayırdığımız için ilk ziyaretleri aceleye getirmeden, süreci ebeveynle birlikte yürütüyoruz.
İlk diş hekimi ziyareti ne zaman olmalı?
İlk ziyaret için uygun zaman, ilk süt dişinin sürdüğü dönemdir; en geç bir yaş civarında. Bu erken ziyaretin amacı tedavi değil, tanışmak, ağız ve diş gelişimini kontrol etmek ve size evde bakım konusunda bilgi vermektir.
Şikâyet olmadan yapılan bu ilk ziyaret, çocuğun diş hekimiyle ilk karşılaşmasının ağrı ya da acil bir durumla değil, sakin bir tanışmayla olmasını sağlar.
İlk ziyaret nasıl geçer?
- Tanışma: Çocuğunuzla ve sizinle tanışırız. Sağlık geçmişini, beslenme ve fırçalama alışkanlıklarını konuşuruz.
- Alışma: Koltuğu, ışığı ve kullanacağımız aletleri önce gösterir, ne işe yaradıklarını çocuğun anlayacağı dille anlatırız.
- Muayene: Küçük çocukları çoğunlukla ebeveyn kucağında muayene ederiz. Gerekli görülürse röntgen alınır.
- Anlatım: Bulguları ve varsa yapılması gerekenleri size anlatır, evde bakım için öneriler veririz.
İlk ziyaret çoğunlukla bir tedavi içermez. Çocuğunuz o gün hazır değilse ısrar etmeyiz; tanışmayı bir sonraki randevuda sürdürürüz.
Süt dişleri neden önemli?
Süt dişleri nasılsa düşecek diye ihmal edilmemelidir. Süt dişleri:
- Çiğneme ve beslenme için gereklidir.
- Konuşmanın gelişimine katkıda bulunur.
- Altından gelecek daimi dişlerin yerini tutar ve onlara yol gösterir.
Çürük bir süt dişi ağrıya ve iltihaba yol açabilir. Erken kaybedilen bir süt dişi ise daimi dişin süreceği yerin daralmasına ve ileride diş dizilimi sorunlarına neden olabilir.
Muayenehanemizde yapılan çocuk tedavileri
- Muayene ve kontrol: Diş ve çene gelişiminin takibi, çürük kontrolü.
- Süt dişi dolgusu: Çürüğün temizlenip dişin onarılması.
- Süt dişinde sinir tedavisi (amputasyon): Çürük sinire ulaştığında dişi ağızda tutmaya yönelik tedavi.
- Yer tutucu: Süt dişi erken kaybedildiğinde, daimi dişin yerini korumak için kullanılan aparey.
- Fissür örtücü: Azı dişlerinin çiğneme yüzeyindeki derin oluklar, akışkan bir dolgu maddesiyle örtülür. Böylece bu oluklarda yiyecek birikmesi ve çürük riski azaltılır. Özellikle altı yaş civarında sürmeye başlayan ilk daimi azı dişlerinde (“altı yaş dişi”) faydalıdır.
- Ortodontik değerlendirme: Diş ve çene gelişimini izler, gerekirse uygun zamanda ortodontik tedaviyi planlarız.
Amacımız, çocukların diş tedavisine uyutulmadan, diş koltuğunda alışmasıdır. Bunun için acele etmez, gerekirse tedaviyi birkaç kısa randevuya böleriz. Çocuğunuzun durumu daha kapsamlı bir tedavi ya da uyutularak (genel anestezi altında) tedavi gerektiriyorsa bunu açıkça söyler, sizi bir pedodontiste ya da bu tedaviyi yapan başka bir hekime yönlendiririz.
Diş hekimi kaygısı yaşayan çocuklar
Bazı çocuklar ilk ziyaretlerde çekingen ya da kaygılı olabilir. Bunu doğal karşılarız. Yaklaşımımız:
- Önce anlatır, sonra gösterir, sonra yaparız. Çocuk neyle karşılaşacağını önceden bilir.
- Acele etmeyiz. Lokal anestezi gerektiğinde etkisinin tam oturmasını bekler, başlamadan önce çocukla birlikte kontrol ederiz.
- Ebeveynle birlikte ilerleriz. İsterseniz muayene ve tedavi sırasında çocuğunuzun yanında kalabilirsiniz.
Ebeveynler için öneriler
- Ziyaretten önce “acımayacak”, “iğne”, “çekmek” gibi kaygı yaratabilecek kelimeleri kullanmamaya çalışın; sade bir dille “dişlerini sayacağız, kontrol edeceğiz” demek yeterlidir.
- Diş hekimini bir ceza ya da korkutma aracı olarak anmayın.
- Kendi diş hekimi deneyimlerinizi çocuğun yanında anlatırken dikkatli olun.
- Ziyareti, çocuğun dinlenmiş ve aç olmadığı bir saate planlamaya çalışın.
Evde ağız bakımı
- İlk diş sürdüğünde fırçalamaya başlanır. Küçük başlı, yumuşak bir çocuk diş fırçası kullanılır.
- Diş macunu: İlk dişten itibaren florürlü diş macunu kullanılır.
- Üç yaşından küçükler: pirinç tanesi kadar.
- Üç-altı yaş arası: bezelye tanesi kadar.
- Fırçalamayı bir yetişkin yapar ya da gözetir; çocuk macunu yutmamalı, tükürmeyi öğrenmelidir. Fırçalamadan sonra ağzı bol suyla çalkalamak gerekmez; macunu tükürmek yeterlidir. Böylece florür dişin yüzeyinde daha uzun süre kalır ve koruyucu etkisini sürdürür.
- Çocuğunuzun çürük riskine ve macunu yutup yutmadığına göre muayenede size özel öneri veririz.
- Altı yaş ve üstü: bezelye tanesi kadar florürlü diş macunu kullanılmaya devam edilir. Bu yaşta ilk daimi azı dişi (“altı yaş dişi”) ağızda sürmüştür; florür bu dişin minesini güçlendirmeye yardımcı olur. Bu dönemde altı yaş dişine fissür örtücü uygulanmasında da fayda vardır.
- Fırçalamaya ebeveyn yardımı: Çocuk kendi başına fırçalamak istese de, el becerisi gelişene kadar fırçalamayı bir ebeveynin tamamlaması önerilir.
- Beslenme: Şekerli yiyecek ve içeceklerin miktarı kadar sıklığı da önemlidir. Biberonla, özellikle süt ya da şekerli içecekle uyumak süt dişlerinde çürük riskini artırır.
- Kontroller: Düzenli kontrollerin sıklığını çocuğunuzun çürük riskine göre birlikte belirleriz.
Diş kırılması veya yerinden çıkması
Düşme ya da çarpma sonucu bir diş kırılır veya yerinden çıkarsa:
- Daimi diş yerinden çıktıysa: Dişi kökünden değil, taç kısmından tutun. Kirliyse kısa süre süt ya da serum fizyolojik ile çalkalayın, fırçalamayın. Süt veya serum fizyolojik içinde saklayarak en kısa sürede bir diş hekimine başvurun.
- Süt dişi yerinden çıktıysa: Süt dişi yerine geri takılmaz; yine de çevre dokuların ve altındaki daimi dişin kontrolü için muayene gerekir.
- Diş kırıldıysa: Kırık parçayı saklayın ve muayeneye getirin.
Sık sorulan sorular
Çocuğumu ilk kez ne zaman diş hekimine götürmeliyim?
İlk süt dişinin sürdüğü dönemde, en geç bir yaş civarında. Bu ziyaret çoğunlukla tanışma, kontrol ve ebeveyne bilgi verme amaçlıdır.
Süt dişi nasılsa düşecek, çürüğü tedavi etmek gerekir mi?
Evet. Çürük süt dişi ağrıya ve iltihaba yol açabilir; erken kaybedilmesi ise daimi dişin yerinin daralmasına neden olabilir. Hangi tedavinin gerektiğini muayenede değerlendiririz.
Muayene sırasında yanında kalabilir miyim?
Evet. Çocuklarda süreci ebeveynle birlikte yürütürüz. Küçük çocukları çoğunlukla ebeveyn kucağında muayene ederiz.
Çocuğum diş hekiminden korkuyor, ne yapabilirim?
Ziyaretten önce sade ve sakin bir dil kullanmanız, diş hekimini korkutma aracı olarak anmamanız yardımcı olur. Muayenehanede de acele etmeden, önce anlatıp gösterip sonra işleme geçeriz. Çocuk o gün hazır değilse tanışmayı bir sonraki randevuda sürdürürüz.
Parmak emme ve emzik dişleri etkiler mi?
Uzun süre devam eden parmak emme ve emzik kullanımı diş, çene ve yüz gelişimini etkileyebilir. Çocuk anne sütünden kesildiğinde ya da en geç iki yaşından önce bu alışkanlıklardan vazgeçirilmesinde çene ve yüz gelişimi açısından fayda vardır. Nasıl bırakılabileceğini çocuğunuzun durumuna göre muayenede konuşuruz.